Moped là gì? Lịch sử và phân loại của dòng xe Moped

Moped là gì? Lịch sử và phân loại của dòng xe Moped

Một dòng xe có lịch sử lâu dài vẫn khẳng định được giá trị của mình và đã trở thành những mẫu vật minh chứng cho một chặng đường phát triển khoa học của loài người: xe đạp gắn máy hay nói ngắn gọn hơn, xe Moped.

Moped với hơn nửa thế kỷ vẫn “làm mưa làm gió”

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua từ khi những chiếc VeloSoleX, đại diện tiêu biểu cho dòng xe Moped, cập cảng Đông Dương và làm thay đổi bộ mặt đường phố nước ta. Thời gian có thể phai màu nhưng những chiếc Moped vẫn còn đó, đọng lại những niềm đam mê hoài niệm ngầm chảy trong lòng những người yêu xe cổ. Đâu đó thấp thoáng trên đường phố, trong góc bảo tàng hay tại một góc nhà bụi bặm nào đó, những chiếc xe Moped vẫn luôn là mục đích săn tìm, ngưỡng mộ của những người yêu xe cổ muốn lưu giữ một chút vết tích thời gian.
Moped là gì? Lịch sử và phân loại của dòng xe Moped

Nói về lịch sử phát triển xe Moped, người ta cho rằng nó thực sự bắt đầu “vùng dậy” từ chiến tranh thế giới thứ 2 bởi vừa có chi phí sản xuất thấp vừa dễ dàng luồn lách qua những con đường gồ ghề sỏi đá và những hố bom. Mảnh đất hồi sinh của dòng xe Moped chính là khu vực nam Âu. Điển hình là Pháp và Italy với những cái tên đến nay đã trở thành biểu tượng cho đất nước ấy như Motobecane, Peugeot, Ducati, Moto Guzzi… và cuối cùng là một tượng đài khổng lồ trong dòng xe này – VeloSoleX.

Tuy nhiên VeloSoleX không phải là tất cả, trên khắp thế giới, bất cứ đất nước nào sở hữu được chất xám và công nghệ cơ bản thì ở đó sẽ có xe Moped. Điển hình như tại Australia – nơi đã cho ra lò xe Moped MS – 50 tích hợp công nghệ khung thép nén, quạt tản nhiệt, 2 bộ phận chỉnh hộp số và điện thiết kế ở hai bên ghi đông. Quả nhiên, chiếc MS – 50 trình làng năm 1952 đã trở thành kiểu xe mẫu mực cho đến tận năm 1982, và chiếc xe này cũng đã “làm mưa làm gió” ở thị trường Bắc Mỹ trong suốt thời gian đó. Ngoài ra, cách bố trí bộ chỉnh điện ở trên tay lái của nó cũng đã được các nhà sản xuất moto khác học tập ngay tức khắc.

Xem thêm:

Lịch sử dòng xe Moped

Để tìm ngược về cội nguồn của xe moped chắc chắn chúng ta không thể bỏ qua những mốc lịch sử của xe đạp trong hơn nửa thế kỷ gần đây. Bởi triết tự ra moped là kết hợp của hai từ Motor – mô-tơ và Pedals – bàn đạp. Và khi chiếc xe đạp đã có tốc độ của vòng quay mô-tơ thì nó sẽ trở thành moped.
Moped là gì? Lịch sử và phân loại của dòng xe Moped

 

Ta có thể chia lịch sử phát triển xe moped thành bốn chặng: Thời kì đầu là những năm trước và kết thúc chiến tranh thế giới thứ nhất; Thời kì thứ hai là trước chiến tranh thế giới thứ hai; Thời kì tiếp theo là những năm trong thập kỉ 80 và cuối cùng là ngày nay.

Xem thêm:

 Từ cuối thế kỷ 19, động cơ đốt trong (ICE – Internal Conbustion Engine) đã trở thành một phát minh đột phá của thế kỉ 20 và đã làm thay đổi hoàn toàn tốc độ vận chuyển của con người thời đó. Mặc dù xe moto và xe moped đều là những phương tiện thừa hưởng thành quả công nghệ trên nhưng sau chiến tranh thế giới thứ nhất, khi bản đồ châu Âu được vẽ lại thì thân phận xe moped hoàn bị lép vế trước những chiếc xe moto có tốc độ cao, nạp nhiên liệu nhanh chủ yếu với mục đích phục vụ nhu cầu vũ trang thời đó. Chỉ đến khi cuộc hủng hoảng kinh tế thế giới vào những năm 30 ập đến kéo theo một nghịch lý: Chiến tranh thế giới thứ 2 lại trở thành cơ hội “vùng dậy” của dòng xe moped bởi những lý do đơn giản vì vừa có chi phí sản xuất thấp vừa dễ dàng luồn lách qua những con đường gồ ghề sỏi đá và những hố bom.

Moped đơn

Moped là gì? Lịch sử và phân loại của dòng xe Moped

Mảnh đất hồi sinh của dòng xe moped chính là khu vực nam Âu. Điển hình là Pháp và Italy với những cái tên đến nay đã trở thành biểu tượng cho đất nước ấy như Motobecane, Peugeot, Ducati, Moto Guzzi… và cuối cùng là một tượng đài khổng lồ trong dòng xe này – VeloSoleX. Để nói chi tiết về cái tên này có lẽ phải mất rất nhiều thời gian bởi hãng xe này có một lịch sử lâu dài từ những năm 1895 với ông những tổ Rene Gillet – người đầu tiên đề xuất ý tưởng đưa động cơ lên phía bánh lái trước của xe đạp; Maurice Goudard và Marcel Mennesson – hai thành viên đồng sáng lập ra Công ty Goudard & Mennesson và sau nay chuyển thành Công ty Solex (1905). Đến nay từ một công ty chỉ sản xuất bộ phận toả nhiệt ly tâm,  bộ chế hoà khí cho xe bus và xe tải, hãng VelosoleX đã liên tục cho ra đời những chiếc xe Moped đi vào lịch sử (1946- 2005) với một loạt series: VeloSoleX 650,  S 3800, 600,  330 Model 1954,  330 V1, V2, V3,  660 , 1010,  1400,  1700,  S 2200 V1,V2, S 3300,  F4,  S 3800,  Micron, Flash, 5000, Pli-Solex, Tenor / 8000, 4600 V1,  3800 Roland Garros V1,V2…

Tuy nhiên VeloSoleX không phải là tất cả, trên khắp thế giới, bất cứ đất nước nào sở hữu được chất xám và công nghệ cơ bản thì ở đó sẽ có xe moped. Điển hình như tại Australia, Công ty Steyr – Puch của Johann Puch, đã cho ra lò xe moped MS – 50 tích hợp công nghệ khung thép nén, quạt tản nhiệt, 2 bộ phận chỉnh hộp số và điện thiết kế ở hai bên ghi đông. Quả nhiên, chiếc xe MS – 50 trình làng năm 1952 đã trở thành kiểu xe mẫu mực cho đến tận năm 1982, chiếc xe này đã làm mưa làm gió thị trường Bắc Mỹ trong suốt thời gian đó. Ngoài ra, cách bố trí bộ chỉnh điện ở trên tay lái của nó đã được các nhà sản xuất moto khác học tập ngay tức khắc.

Cũng trong khoảng thời gian đó, tại châu Âu, xe moped đã trở thành một cơn sốt thực sự. Những câu lạc bộ đua moped với những chuyến đi đường dài dường như kéo dài bất tận. Sau những cuộc vui với xe moped cũng lưu truyền những câu chuyện truyền miệng khó tin như năm 1965: chiếc xe moped 49 phân khối của hãng Kreidler đã đạt kỷ lục thế giới khi bánh xe đã quay đến vận tốc 223 km/h trong phòng thí nghiệm!?

Những năm cuối của thập kỷ 60, phiên bản xe moped đa tốc (multi – speed) 2 bánh răng, 4 bánh răng và thậm chí cả 5 bánh răng ngày càng được ưa chuộng.

Xem thêm: Chơi Minsk ở Việt Nam và các dòng Minsk

Những năm cuối thập kỷ 70, quả bom moped đã làm “rung chuyển thị trường thế giới” . Hàng chục hãng danh tiếng trên thế giới Đức, Hà Lan, Ấn Độ, Trung Quốc, cho ra đời hàng trăm kiểu mẫu, dáng vẻ. Hàng triệu chiếc xe Moped tràn ngập  tại các hội chợ, cửa hàng đại lý lớn đến tận các chi nhánh phân phối nhỏ lẻ…  Thậm chí, ở thị trường bắc Mỹ, được coi là điểm dừng của cơn địa chấn do moped mang lại cũng đạt được những chỉ số sản xuất và tiêu thụ ngoạn mục. Năm 1975, tại Mỹ đã cho ra đời 125 mẫu xe moped các loại, Canada đi sau  cũng khiêm tốn với khoảng 25 mẫu mới!

Moped đôi.

Sự bùng nổ này kéo dài đến tận đầu những năm 80 rồi thoái trào với con số tổng kết vào năm 1997 là có 12 triệu sản phẩm được tung ra trên toàn thế giới. Thời gian này, moped tiếp tục nâng cấp lên dòng xe bốn thì hoặc phân nhánh giữa dòng xe có bàn đạp “true – blue” với dòng xe sinh sau, không bàn đạp (no- peds) nhằm cải thiện “khẩu vị” thị trường xe cộ.

Moped là gì? Lịch sử và phân loại của dòng xe Moped
Tuy nhiên, những chiếc xe scooters đời mới đã bắt đầu trỗi dậy. Thị hiếu tiêu dùng thay đổi. Rồi khoái cảm tốc độ, thời gian hưởng thụ cuộc sống ngày càng hạn hẹp, dần đẩy lùi moped vào thì quá khứ. Dường như, vai trò chính trong lịch sử giao thông đường bộ cùa những chiếc xe gắn máy không còn thuộc về moped nữa. Một thời hoàng kim đã qua…
Thay vào đó, moped chỉ còn đọng lại những niềm đam mê hoài niệm ngầm chảy trong lòng người yêu xe cổ. Và, đâu đó thấp thoáng, dù trên đường phố, trong góc bảo tàng bụi bặm hay tại một góc nhà tróc lở nào đó, những chiếc xe moped vẫn là mục đích săn tìm, ngưỡng mộ của người mê xe cổ – những kẻ muốn lưu giữ vết tích thời gian và nét thằng trầm của một dòng xe xưa cũ.